ТВ25-р “дуусдаггүй яриа”-г үзлээ. Оюутолгойн тухай ярьж байна. Энэ үнэхээр ойрын хэдэн арван жилдээ дуусахгүй ярианы сэдэв бололтой. ОТ-н удирдах зөвлөлд Монголын хувь эзэмшлийг төлөөлөн суугаа гурван эрмийн хоёр нь энэ нэвтрүүлэгт хэд хэдэн их хурлын гишүүдийн хамт ярилцаж байгаа нь харагдав. Яг үнэндээ нэг их сайн яриа болсонгүй. Учир нь тэр гэрээнд ямар асуудлууд орсныг гишүүд мэдэхгүй, эсвэл мэдэн будилж байгаа нь харагдаж байв. Тухайлбал, дотоодын хөрөнгийн бирж дээр хувьцааныхаа 10 хувийг хэзээ арилжаалах \энэ хуулийн заалтыг ОТ-н хувьд хэрэглэхгүйг гэрээнд заасан\, гэнэтийн ашгийн татварыг орлох шинэ татвар ОТ-д хамаарах \мөн л гэрээнд энэ болон аливаа орлох татвар ОТ-д хамаарахгүйг заасан\ гэх мэт зүйлсийг гишүүд ч, ОТ-н ТУЗ-ийн эрхмүүд ч ярьж л байх юм. За тэр ч яахав, мэдэн будилж байгаа гэж үзье. Харин нэвтрүүлэгт хоцорч орж ирсэн нэгэн гишүүний гарт ОТ-н хувь нийлүүлэгчдийн гэрээ байгаа нь харагдлаа. Тэр гэрээ нь нууц гэнэ. Нууц гэсэн улаан тамгатай юм байна.
Гэрээ нууц байх ёстой юу? гэдэг асуудал урган гарч байна. Газрын баялаг бол ард түмний өмч, тиймээс эзэд нь өмчийг нь хэн нэгэн хэрхэн захиран зарцуулж байгааг мэдэх учиртай. Тиймээс ч ОТ-н хөрөнгө оруулалтын гэрээг засгийн газар ил болгосон. Харин хувь нийлүүлэгчийн гэрээний хувьд яах ёстой вэ? Ил байх уу? Далд байх уу?
Нэвтрүүлгээс харж байхад энэ хоёр гэрээ нийлж байж Монголын тал ОТ төслөөс юу хүртэхийг тооцох, төсөөлөх боломжтой нь хэнд ч ойлгогдохоор байв. Аль нэг гэрээ нь ил бус бол нэг гэрээг нь хэн ч үзсэн тухайн төслийн талаар бүрэн ойлголт авч, ашигтай эсэхийг нь мэдэх боломжгүй. Тиймээс ч уг нь хоёр гэрээг хоёуланг нь ил болгох учиртай. Үүнийг бүр ашигт малтмалын ч юм уу, олборлох салбарын \үүнд газрын тос, уран зэрэг мөн орох ёстой\ ил тод байдлын тухай хуулиар баталгаажуулах ёстой.
Хамгийн инээдтэй нь \мөн эмгэнэлтэй нь\ нууц гэх тэр хувь нийлүүлэгчийн гэрээ нь Торонтогийн бирж дээр англи хэл дээр байж байгаа. Тэр нь тэр биржийн дүрэм, тиймээс Айвенхоу тэр дүрмийн дагуу гэрээг тэнд ил болгосон байгаа. Тиймээс энэ гэрээг үнэн хэрэгтээ гадныхнаас бус, ард түмнээсээ л нууж байгаа хэрэг. Ард түмэнд тийм ч ашигтай бус болохоор тэр биз. Торонтогийн биржээр дамжуулан хөрөнгө оруулж байгаа хүмүүст их ашигтай гэрээ болсныг батлахын төлөө Айвенхоу тэр мэдээллийг харин канадчуудад, мөн америкчуудад ил болгоо биз.
